|
In juni 2011 organiseert de Historische Vereniging die Goude een stadswandeling rond het thema “Ziekte en gezondheid”. In de Krant van Gouda verschijnt iedere maand een artikel over dit thema. Het eerste artikel gaat over het Catharina Gasthuis.
Een ziekenhuis zonder gediplomeerde verpleegkundigen en alleen op doordeweekse dagen een bezoekuur… Dat kunnen we ons bijna niet voorstellen, maar zo was het vroeger wel.
In de dertiende eeuw bezaten de heren Van der Goude (de grondleggers van onze stad) een aantal panden, waaronder het Catharina Gasthuis. Na de stadsbranden van 1361 en 1431 werd het gasthuis herbouwd. In de loop van de tijd breidde het zich uit doordat nabijgelegen panden werden aangekocht. En dat waren niet de enige veranderingen: in 1542 werd de grote ziekenzaal ingrijpend verbouwd. Het voorgebouw werd in 1665 vernieuwd en voorzien van een voorgevel in de stijl van het Hollands classicisme.
Van gasthuis tot ziekenhuis én apotheek
De naam ‘gasthuis’ maakt duidelijk dat het gebouw eerst bedoeld was voor mensen die niet in Gouda woonden, maar bijvoorbeeld voor rondtrekkende handwerkslieden en landlopers. Ze mochten één nacht in het gasthuis blijven en hoefden daar niet voor te betalen. Later verbleven zieken en ouderen in het gasthuis. Ook waren er kostlopers; zij betaalden een eenmalig bedrag in ruil voor verzorging tot aan hun dood. In 1655 kwam er een apotheek in het Catharina Gasthuis. De apotheker, Dirck Vlack, maakte de medicijnen voor de zieken. Die bestonden vooral uit medicinale kruiden, die bij een groothandel (de zogenaamde drogist) werden ingekocht. Frappant is dat Vlack niet alleen apotheker was, maar ook dokter én notaris.
Kapel
Het Catharina Gasthuis had niet alleen een eigen apotheek, maar ook een eigen kapel. Deze werd gebouwd in 1474. Daarna deed de kapel afwisselend dienst als voorraadschuur (onder andere voor bier) en als kerk.
Ziekenhuispersoneel
Een ziekenvader- en moeder waren verantwoordelijk voor de patiënten. De ziekenmoeder zorgde ervoor dat de dienstboden de ziekenzalen dweilden, de bedden opschudden en de zieken wasten. De patiënten mochten zich niet bemoeien met wat er in het gasthuis gebeurde. Alleen op doordeweekse dagen mochten er mensen op bezoek komen. De negentiende eeuw bracht een aantal vernieuwingen: in 1832 kwamen er ‘echte’ verpleeghulpen, in 1853 kwam er gasverlichting en in 1883 kreeg het gasthuis stromend water. In 1871 begon stadsheelmeester Spruyt; hij zorgde ervoor dat er moderne medische instrumenten gekocht werden, zoals een röntgenapparaat. En in 1900 kwam de eerste gediplomeerde verpleegkundige. Tien jaar later verloor het Catharina Gasthuis zijn functie door de komst van het Van Ittersonziekenhuis. Daarover later meer!
|
